Photography portfolio

Koolmijn Zolder

Putheks_Leyn-Weckx

Putheks Leyn Weckx

Leyn Weckx, of Catheleyne Cuypers, waseen onwettige kind van Anna Cuypers uit Eksel. Op bevel van de " Hoogen ende souvereynen Offficier van Justitie ", die optrad namens "Sijne Doorluchtige Hoogheyt onsen Bisschop en de Prinse van Luyck ", werd Leyn Weckx op 17 april 1725 aangehouden op verdenking van brandstichting en hekserij.

Na een ophefmakend proces, dat duurde van 21 april tot 27 mei 1725, werd Leyn Weckx door de schepenbank van Eksel beschuldigd van "brandstichterij" en het "betoveren enighe peerden, beesten kinderen ofte andere personen".Op 11 juni 1725 velde de rechtbank haar vonnis, namelijk het afkappen van de rechterhand, gevolgd door wurging en lijkverbranding. Het vonnis moest  plaatsvinden op 16 juni 1725. De plaats van de executie werd aangeduid nabij tussen het centrum van Eksel en de plaats van de executie Leyn Weckx de kans om te ontsnappen . Na een zwerftocht over de heide kwam zij terecht bij een boerengezin in Berkenbos. Hier verbleef zij enige tijd om dan spoorloos te verdwijnen.

Volgens de legende verween zij in de grond... later geïnterpreteerd in de "put" of de ondergrond van de kolenmijn. zo werd Leyn Weckx de "putheks". volgens een traditie in het mijnwerkersmilieu, kreeg de putheks de schuld van alles wat er fout ging in de ondergrond. De beklende striptekenaar Willy Vandersteen gebruikte de putheks van de mijn van Zolder in zijn verhaal "De mysterieuze mijn"

In Berkenbos, de mijnwerkerswijk van de mijn van Zolder, heeft een folkloristische groep een reus genoemd "De Putheks" gemaakt. De reus stelt de putheks Leyn Weckx voor. zij is 5.20 m en weegt 120 kg. Het is een rollende reus en draagt de attributen van mijnwerkers, nl de mijnlamp en de mijnhelm. Zij is gezeten op het pikhouweel in de plaats van op een bezem.

Rekening houden met de Vlaamse reuzentraditie werd de reuzin Leyn Weckx voor het eerst aan het publiek voorgesteld door de burgemeester. Dat gebeurde in 1985 door burgermeester Jaak Vandenwijngaert. Zij werd gedoopt in aanwezigheid van twintig andere Limburgers reuzen op 25 september 1988. De reus is vergezeld van een gild die gekleed is als het Kempens boerenvolk in 1725.

 

 

Architectuur